Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Dojrzałość szkolna dziecka rozpoczynającego naukę

Dojrzałość szkolna to osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju umysłowego, emocjonalnego, społecznego i fizycznego, jaki umożliwia mu udział w życiu szkolnym i opanowanie treści programowych w klasie I (W. Okoń, 1987r.). Dziecko dojrzałe do rozpoczęcia nauki jest zainteresowane uczeniem się i byciem uczonym, kontynuuje zainteresowanie pomimo napotykanych trudności i niepowodzeń, osiąga choćby minimalne postępy w uczeniu się.

Dojrzałość szkolna dziecka związana i ściśle uzależniona jest od jego indywidualnego rozwoju. Bardzo ważne jest, by aktywnie i mądrze spędzać czas ze swoim dzieckiem, rozbudzać jego ciekawość otaczającym światem, pozwalać na samodzielne doświadczenia, być i wspierać, motywować, zapewniać o swojej miłości, jednocześnie dając swobodę działania i nabywania różnorodnych doświadczeń. Nie należy również zapominać, że podstawową formą aktywności dzieci w tym wieku jest zabawa. Znacznie więcej pożytku przyniesie nauka w trakcie aktywności niż tłumaczenie, czy wielokrotne powtarzanie komunikatów słownych. Nie wszystkie dzieci osiągają dojrzałość szkolną w tym samym tempie, i nie zawsze wtedy, kiedy myślimy już o edukacji szkolnej dziecka. W świetle obecnych zmian rodzice zastanawiają się , czy posłać swoje sześcioletnie dziecko do klasy I. W sytuacji, gdy rodzic nie ma pewności, co do kariery szkolnej dziecka, warto zasięgnąć porady nauczyciela, który zna dziecko i ma możliwość obserwowania go w różnych sytuacjach w przedszkolu. Można również przeprowadzić badania w Poradni Psychologiczno–Pedagogicznej, gdy:

  • nauczyciel w przedszkolu zaleca ich przeprowadzenie,
  • rodzice nie mają pewności, czy umiejętności dziecka pozwolą mu na prawidłowy rozwój i sukces w nauce szkolnej,
  • pojawiają się wątpliwości, co do prawidłowości rozwoju dziecka i jego umiejętności,
  • rodzice pragną poznać aktualny poziom rozwoju dziecka.

Komponenty dojrzałości szkolnej:

  1. Dojrzałość fizyczna – prawidłowy rozwój ruchowy dziecka uwarunkowany prawidłowym rozwojem fizycznym całego organizmu (prawidłowy rozwój narządów wewnętrznych, układu nerwowego, narządów zmysłów), w tym także sprawność manualna i grafomotoryczna, prawidłowa budowa narządu artykulacyjnego. Ważne jest, by zapewnić dziecku odpowiednią ilość ruchu. Pewność w posługiwaniu się własnym ciałem jest częścią poczucia pewności siebie, dlatego warto inspirować dziecko do podejmowania różnych typów aktywności fizycznej: uprawiania sportu, tańca czy gimnastyki. Przykładowe sposoby doskonalenia sprawności ruchowej, koordynacji całego ciała i sprawności manualnej:
    • gry i zabawy ruchowe na powietrzu (zabawy z piłką, skakanką, chodzenie wzdłuż linii jazda na rowerze, hulajnodze),
    • gimnastyka, pływanie, taniec,
    • trening czynności samoobsługowych,
    • lepienie, ugniatanie, wycinanie, nawlekanie ,
    • zabawy konstrukcyjnie, majsterkowanie,
    • malowanie pędzlem, opuszkami palców, całą dłonią na dużych powierzchniach,
    • zabawy masą solną.
  2. Dojrzałość intelektualna – prawidłowy rozwój umysłowy (spostrzeganie, myślenie, mowa, uwaga, pamięć). Dziecko dojrzałe intelektualnie jest zainteresowane nauką, otoczeniem. Potrafi słuchać ze zrozumieniem, wypowiada się swobodnie, jasno formułuje wnioski, uogólnia, słucha i rozumie polecenia, koncentruje się na omawianych tematach, przekazuje swoje myśli w sposób zrozumiały i logiczny, potrafi wyciągać wnioski i oceniać, łatwo przyswaja i utrwala nowe pojęcia, wykorzystuje posiadaną wiedzę w praktyce.Rozwój funkcji spostrzegania wzrokowego doskonalić można poprzez:
    • ćwiczenia w różnicowaniu kształtów (nawet bardzo zbliżonych),
    • układanie puzzli, układanie wg wzoru i bez wzoru poczynając od ćwiczeń na wzorze,
    • tworzenie konstrukcji z klocków, majsterkowanie,
    • odtwarzanie układów geometrycznych – szlaczki, wzory,
    • zapamiętywanie szczegółów obrazków, wymienianie z pamięci wszystkich zapamiętanych przez dziecko.
    Rozwój funkcji spostrzegania słuchowego można doskonalić w trakcie:
    • nazywania i rozpoznawania różnorodnych dźwięków (z otoczenia, odgłosy zwierząt, instrumentów),
    • odtwarzania dźwięków i przekładania ich na ruch lub obraz graficzny,
    • nauka wierszyków, rymowanek, piosenek,
    • segregowania obrazków ze względu na liczbę sylab w ich nazwach - dziecko odkłada obrazki do odpowiednich kopert, pudełek z odpowiadającą im liczbą sylab (na kopercie można narysować odpowiednio jedną, dwie, trzy, cztery kropki oznaczające liczbę sylab),
    • łączenia sylab w wyrazy, głosek w sylaby (z wykorzystaniem ciekawych ilustracji lub konkretnych przedmiotów),
    • różnicowania dźwięków mowy, określania głosek na początku i końcu wyrazów, wysłuchiwania poszczególnych głosek w wyrazach.
    Funkcje słowne (myślenie i mowę, koncentrację uwagi i pamięć) można ćwiczyć w trakcie codziennych czynności:
    • rozmowa, opowiadanie o wydarzeniach dnia, o swoich przeżyciach,
    • opisywanie kolejno wykonywanych czynności np.: w trakcie przyrządzania posiłków, wykonywania prac plastycznych,
    • układanie zagadek, wymyślanie interesujących/zaskakujących zakończeń wydarzeń,
    • układanie historyjek obrazkowych i opowiadanie ich treści.
    Dla prawidłowego funkcjonowania w szkole niezbędna jest orientacja przestrzenna. Dziecko powinno rozróżniać strony ciała, kierunki w przestrzeni i na kartce. Przykładowe ćwiczenia kształtujące powyższe umiejętności:
    • nazywanie i wskazywanie części ciała,
    • wykonywanie poleceń poruszania się w przestrzeni typu: przejdź dwa kroki do przodu, obróć się w lewą stronę itp.,
    • używanie w trakcie zabaw określeń: nad, pod, za, przed, obok,
    • rysowanie pod dyktando np.: u góry kartki narysuj słońce, w dolnym prawym rogu kwiatek,
    • zachowanie prawidłowego kierunku rysowania koła – przeciwny do ruchu wskazówek zegara, rysowanie od lewej do prawej.
    Dobre przygotowanie do nauki matematyki, pisania i czytania uwarunkowane jest prawidłowym rozwojem funkcji wzrokowych, słuchowych, poprawną orientacją w przestrzeni i schemacie własnego ciała, umiejętnością przeliczania przedmiotów, dodawania i odejmowania włącznie z liczeniem na palcach, postrzegania zależności i następstwa dni tygodnia, pór dnia i roku.
  3. Dojrzałość emocjonalno – społeczna dziecka na opisywanym etapie rozwoju to umiejętność podporządkowania się normom i zasadom obowiązującym w grupie, respektowanie zasad, umiejętność współdziałania. Zachowania dziecka świadczące o jego dojrzałości emocjonalno – społecznej:
    • dziecko jest wytrwałe w działaniu, stara się pokonać ewentualne trudności,
    • doprowadza rozpoczęte zadania do końca,
    • umie współdziałać w grupie rówieśniczej, podporządkowuje się regułom i zasadom zabawy,
    • potrafi czekać na swoją kolej,
    • potrafi zachować się adekwatnie do sytuacji (dostosowuje swoje reakcje do określonej sytuacji),
    • wykazuje zainteresowanie nauką.

Dorosły jest wzorem dla dziecka, jak należy radzić sobie z trudnościami, pokonywać je i jak przyjmować niepowodzenia. Nie wystarczy tłumaczyć, dziecko potrzebuje treningu i wielu doświadczeń, by móc poradzić sobie z porażką. Dziecko chwalone i nagradzane za doprowadzanie zadań do końca jest obowiązkowe, wytrwałe i sumienne, natomiast dostrzeganie wysiłku włożonego w pracę umożliwia budowanie wiary we własne siły i wytrwałości w działaniu. Warto zagrać z dzieckiem w karty np.: w Piotrusia, ustalić zasady i konsekwentnie ich przestrzegać. Docenić wkład pracy, pochwalić za opanowanie w przypadku zetknięcia z przegraną. Trening samodzielności i zaradności to również powierzanie dziecku odpowiedzialnego zachowania np.: pomoc w zakupach, opieka nad zwierzęciem w domu.Można mądrze pokierować rozwojem swojego dziecka. Można nauczyć je, jak opanować negatywne emocje. i jak W formie ciekawych zabaw ćwiczyć obniżone funkcje oraz doskonalić sprawność manualną, nabywać doświadczenia we właściwej orientacji w schemacie własnego ciała i przestrzeni.Wszystkich rodziców zainteresowanych świadomym kierowaniem procesem osiągania dojrzałości szkolnej ich dzieci zapraszam do Poradni Psychologiczno–Pedagogicznej Nr 2 w Olsztynie na indywidualne konsultacje oraz pokazowe ćwiczenia z udziałem dziecka.

 

Literatura:

  1. Brejnak W. Czy Twój przedszkolak dojrzał do nauki?, PZWL, Warszawa, 2006.
  2. Okoń W. Słownik Pedagogiczny, PWN, Warszawa, 1987.
  3. Wilgocka – Okoń B. Gotowość szkolna dzieci sześcioletnich, Wyd. „Żak”, Warszawa, 2003.
  4. Gruszczyk – Kolczyńska E. Zielińska E. Zajęcia dydaktyczno – wyrównawcze dla dzieci, które rozpoczną naukę w szkole, Wyd. Edukacja Polska, Warszawa, 2009.
  5. Rozporządzenie MEN z dnia 23 grudnia 2008r, w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, Załącznik Nr 1.
  6. Janiszewska B. Ocena dojrzałości szkolnej. Arkusz oceny dojrzałości szkolnej. Metody badań dojrzałości szkolnej. Pomoce do badań, Wyd. Seventh Sea, Warszawa, 2006.
  7. Szemińska A. (red.) Zapisy do klasy pierwszej szkoły podstawowej , PZWS, Warszawa, 1969.
  8. Franczyk A. Krajewska K. Skarbiec nauczyciela–terapeuty, Wyd. „Impuls”, Kraków, 2006.
  9. Grabałowska K., Jastrząb J., Mickiewicz J.,Wojak M. Ćwiczenia w czytaniu i pisaniu. Poradnik metodyczny do terapii dzieci dyslektycznych. Wyd. „Dom Organizatora”, Toruń 1996.

 

mgr Joanna Feret

pedagog

bip logo 2 UE-logo logo z listkiem